Başlangıcı insanlık tarihinin en eski dönemlerine kadar uzanan sünnet, her yıl dünyada 13,3 milyon erkek çocuğuna uygulanmaktadır. Ülkemizde de yaygın olan dini nedenlerle uygulanan sünnet, hazır olmayan çocuklar üzerinde ciddi psikolojik etkiler bırakmaktadır.
Sünnet, penisin ucunda bulunan serbest ve geri çekilebilir yapıdaki Prepisyum isimli deri parçasının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu işlem sırasında erken ve geç dönemli etkiler gelişebilir. Erken dönemli yan etkiler arasında ağrı, kanama, şişlik, yetersiz deri çıkarılması ve penis başı amputasyonu gelmektedir. Geç dönemli yan etkiler arasında ise ağrı, enfeksiyon, üriner retansiyon, fistül, penis duyarlılığı kaybı ve penis başı ödemi gelmektedir. Yapılan çalışmalarda genellikle yeni doğan ve süt çocukluğu döneminde yani yaşamın ilk 1 yılında yapılan sünnetlerde daha az yan etki görüldüğü ve çocuğun yaşının büyümesi ile yan etkilerin arttığı saptanmıştır.
Eski uygulamalara bakıldığında sıklıkla deneyimsiz kişiler tarafından ev ve okul ortamlarında yapıldığı görülmektedir. Ancak günümüzde sağlık hizmetlerine erişimin artması ile birlikte ameliyathanelerde genel anestezi altında yapılmaya başlandığı görülmektedir. Bunun olumlu bir yansıması olarak da sünnet sonrasında görülen yan etkilerin azaldığı tespit edilmiştir.
Sünnetin psikolojik etkilerine bakacak olursak sünnetin cerrahi girişim içermesi ve beden bütünlüğünü bozması nedeniyle çocukların sünnetten korktukları görülmektedir. Buna bir de çocukluk çağının dönemsel korkularından olan penis kaybetme korkusunu da ekleyecek olursak sünnetin çocuklar için ciddi düzeyde korkutucu bir olay haline geldiği aşikar bir şekilde görülmüş olur. Burada erişkinler tarafından yapılan penisin kesileceği şeklindeki gereksiz, kaba ve abartılı şakaların da olumsuz etkileri olduğu ve çocuklardaki korku ve dehşeti daha da arttırdığı unutulmamalıdır. Bunları engellemek için sünnetin uygun ortamlarda ve yaşta yapılması gerektiği ve mutlaka çocuğun sünnete hazırlanması gerektiği görülmektedir.
Günümüzde sünnetin sadece ameliyathane şartlarında ve genel anestezi altında yapılması önerilmektedir. Bunun haricindeki yerlerde hijyen koşullarına yeterince uyulmayacağı için ciddi cerrahi yan etkilerin gelişmesine neden olacaktır. Ayrıca genel anestezi yerine lokal anestezi ile yapılan sünnetlerde çocukların işlem sırasında daha çok korku yaşadıkları ve psikolojik açıdan daha olumsuz etkilendikleri görülmektedir.
Sünnet için en uygun yaş ise 0-3 yaş arası ve 7 yaş ve üzeridir. Yani diğer bir deyişle en uygunsuz yaş 3-6 yaş aralığıdır çünkü bu dönemde çocuklarda cinsel kimlik duygusunu gelişmektedir. Erkek çocuklar giderek babalarına özenmeye ve onlar gibi davranmaya başlarlar. Bu nedenle penisleri onlar için daha önemli hale gelir. Bunun bir karşılığı olarak da dönemsel korkularından biri olan penislerini kaybedecekleri korkuları gelişir. Dolayısı ile 3-6 yaş arasında yapılan sünnetlerin çocuklar için en olumsuz dönem olduğu düşünülmektedir.
Sünnet hakkında çocuğun mutlaka bilgilendirilmesi gerekmektedir. Yapılacak işlem hakkında çocuğun yaşına uygun bilgi verilmesi ve bunun mümkünse baba tarafından verilmesi uygun olmaktadır.
Baba, konuşması sırasında kendisinin de geçmişte sünnet olduğunu belirtmesi çocuğun rahatlacaktır. Bunun yanında sünnetin nasıl bir işlem olduğunu, penisinin tamamının değil sadece üzerindeki deri parçasının alınacağını ve bunun bir miktar acıya sebep olacağını, ancak zamanla bunun geçeceğini çocuğu korkutmadan ve abartmadan anlatmak çocuğun penisini kaybetme korkusunu azaltacaktır.
Çocuğun sünnet yapılacak yere önceden götürülmesi, sünneti yapacak doktor ile tanışıtırılması ve hastanede yapılacak işlemlerle ilgili olarak doktorundan bilgi alması yine çocuğun kaygılarını ve korkularını azaltacaktır. Bu tür hazırlıklık konuşmaları bir yaşın altındaki çocuklar için her zaman gerekli görülmemektedir.
Bunların yanında diğer ülkelere göre ülkemizde yapılan sünnet törenlerinin özellikle 6 yaş üzerindeki çocuklar için olumlu psikolojik etkilere neden olduğu ve sünnetin yarattığı olumsuz etkileri bir nebze azalttığı görülmektedir. Burada sünnet sonrasında yapılan kutlamaların ve hediyelerin önemli olduğu vurgulanmakla birlikte özellikle sünnete yüklenen kültürel anlamların çocuk üzerinde etkili olduğu ve kendisini daha büyümüş ve bir erkek gibi hissetmesinin etkili olduğu düşünülmektedir.
